Interventie

Hey! Zit jij weleens achter het stuur en denk je bij jezelf: “Wat is dit voor actie?!” Frustraties in het verkeer kennen we allemaal. Maar soms loopt door die irritatie ons gedrag een beetje uit de hand. We gaan bumperkleven, snijden of gebaren maken om de ander duidelijk te maken wat we er wel niet van vinden. Dat noemen we verkeersagressie[5]. Wist je dat onze eigen gedachten daar een grote rol in kunnen spelen? Het goede nieuws is dat je daar zelf veel invloed op hebt. Vaak hebben we last van wat we cognitieve vertekeningen[1][3] noemen. Zie het als denkfouten die ervoor zorgen dat we de situatie een stuk negatiever zien dan die misschien is.

Ik neem je even mee:

Fundamentele attributiefout[2]: Iemand snijdt je af. Je denkt meteen: “Dat is echt een aso en heeft geen respect voor anderen!”. Maar misschien was diegene wel even afgeleid en heeft jou in de drukte nét over het hoofd gezien, of was er een andere belangrijke reden. Wij zijn snel geneigd iemands gedrag aan hun karakter te wijten, in plaats van aan de omstandigheden. Maar iemands situatie heeft veel meer invloed op gedrag. Wie weet heeft jouw medeweggebruiker net ontslag gekregen of een hele vervelende dag gehad.

Iets vergelijkbaars is de Zelfdienende bias[2]: Als jij een fout maakt in het verkeer, denk je misschien: “Ach, iedereen maakt weleens een foutje, ik lette even niet op.” Of denk je, ik heb ongelofelijk veel haast dus nu mag ik wel even bumperkleven. Maar als een ander een fout maakt, denken we eerder: “Typisch weer zo iemand die niet kan rijden!” of “Daar heb je weer zo’n aso.” We zijn milder naar onszelf dan naar anderen.

De Vijandige attributiebias[2] kennen we ook allemaal wel, ik geef je een voorbeeld: Iemand toetert naar je, je denkt: “Wat moet jij nou?!” Je ervaart het als een agressieve uiting. Terwijl het misschien gewoon was om te waarschuwen voor gevaar of omdat ze zijn geschrokken. We kunnen aan een claxon niet horen of iemand geschrokken, boos of neutraal is. We interpreteren neutrale of onduidelijke acties sneller als vijandig. Probeer de volgende keer wanneer jij iemand hoort toeteren het niet als vijandig te interpreteren. Zie je dat jouw medeweg gebruiker echt boos is? Geef er geen aandacht aan.

Over schrikken gesproken. Onze emoties zijn afhankelijk van ons lichamelijk gevoel, dit heet de tweefactor van emotie[2]. Stel dat jij iemand laat schrikken, dat is grappig! Maar de persoon die schrikt word vaak boos! Dit komt omdat schrikken een lichamelijk reactie geeft, deze reactie is eigenlijk nooit leuk. Het is een onbewust mechanisme om goed te kunnen reageren op de situatie, dus vluchten of vechten. Jouw emotie wordt op dat moment onbewust aan dit lichamelijke gevoel gekoppeld, dit is de reden waarom we heel snel boos kunnen worden als we schrikken. Gelukkig kan even wachten voordat je besluit te reageren al heel veel schelen. Geef jezelf bijvoorbeeld 10 seconden, in die tijd kan jouw reactie al behoorlijk afzwakken, soms tot het punt dat je bij jezelf denkt “Nou, dat is niet handig, maar het kan gebeuren”. Nu kunnen jij en je medeweggebruikers rustig jullie weg vervolgen.

Om nog even op dit onderwerp te blijven, de impact bias[2]kan er voor zorgen dat we denken dat een gebeurtenis een grote langdurige impact op ons zal hebben, terwijl dat in de meeste gevallen wel mee valt. Daarom kunnen we soms ook heftiger reageren dan eigenlijk past bij de situatie. Dit draagt ook bij aan hoe heftig je reageert in het moment, hier werkt de 10 seconden regel ook goed. Er over na blijven denken maakt het ook erger, om rustig te blijven: Probeer aan iets leuks te denken! Nu hoor ik je denken, “ja tuurlijk…” Maar het werkt echt! Probeer het maar eens.

Wat kunnen we hier nu nog meer aan doen? Het goede nieuws is dat je kunt leren om deze denkfouten te herkennen en te veranderen.

• Word je bewust van je reacties: De volgende keer dat je je opwindt in het verkeer, sta even stil bij je gedachten. Wat gaat er door je hoofd? Welke conclusies trek je direct?
• Daag je gedachten uit: Zijn je gedachten wel helemaal waar? Is er ook een andere mogelijke verklaring voor het gedrag van de ander? Misschien was diegene wel haastig om een noodgeval.
• Oefen met perspectief nemen: Probeer de situatie eens vanuit het oogpunt van de ander te bekijken. Wat zou zijn of haar reden kunnen zijn?
• Focus op wat je kunt controleren: Je kunt het gedrag van andere bestuurders niet veranderen, maar je kunt wel je eigen reactie bepalen. Kies ervoor om rustig te blijven, ook al is dat soms lastig.
• Onthoud dat iedereen fouten maakt: We zijn allemaal mensen en vergissingen gebeuren. Probeer wat meer vergevingsgezind te zijn naar andere weggebruikers.
• Zoek afleiding als je merkt dat je gefrustreerd raakt: Zet je favoriete muziek op, luister een podcast of focus op je ademhaling, 4 tellen in en 4 tellen uitademen.
• Het veranderen van je denkwijze kost tijd en oefening, maar het kan een groot verschil maken in hoe je het verkeer ervaart en hoe je erop reageert. Door je bewust te worden van je cognitieve vertekeningen, kun je rustiger en veiliger de weg op. En dat is wel zo fijn voor iedereen!

Stap 3: 10 ritten oefening+journaling

Oefening baart..Rust! Je gaat nu 10 autoritten maken waarin je bewust blijft letten op je emoties en gedrag.

1. Na elke rit schrijf je 2 positieve en 2 negatieve momenten op.
Denk aan:
-Wat gebeurde er?
-Hoe voelde je je erbij?
-Hoe reageerde je?

Waarom? Zo leer je jezelf beter kennen als bestuurder. Je krijgt inzicht in wat je triggert én wat je helpt kalm te blijven.

Stap 4: De finale! tijd voor de check-in

Hoe is het gegaan? Zie je al meer positieve en minder negatieve ervaringen in je lijstje die je hebt bijgehouden?
Na je oefenperiode is het tijd voor de laatste meting!

1. Rij opnieuw een vergelijkbare rit als in stap 1&2.
2. Vul daarna nog één keer de zelftest in.
3. vergelijk je resultaten met de eerste test, is je score hoger of lager?

Waarom? Deze laatste stap laat zien wat jouw inspanning heeft opgeleverd. Voel je je rustiger achter stuur?

Als de uitslag van jouw laatste test hoger is dan de uitslag van de eerste test dan ben jij daadwerkelijk rustiger op weg!

Tot slot

Deze interventie draait niet om perfectie, maar om bewustwording te creëeren. Verkeersagressie begint vaak van binnen en dat is precies waar jij nu invloed op uitoefent. Door stil te staan bij je gedachten, emoties én gedrag kan je een stuk rustiger deelnemen aan het verkeer.

Of je uitslag goed is of nog wat te wensen overlaat, jij hebt meegedaan en je bent er bewust mee bezig geweest! goed bezig!